Tentoonstelling Willem Horsman
Natuurlijk Doorgaan
Op 11 november 1942 sneuvelde kapitein Willem Horsman in de Indische Oceaan bij de zogenaamde Ondina-slag.
De tentoonstelling betreft deze zeeslag in de Indische Oceaan tussen de Nederlandse tanker Ondina en de Engelse mijnenveger Bengal enerzijds en de Japanse hulpkruisers Aikoku Maru en Hokoku Maru anderzijds.
Aan de hand van brieven van Willem Horsman aan zijn familie stuurde, foto's en verslagen krijgt men een goed beeld van oorlog en de zeeslag in de Indische Oceaan. De tentoonstelling is van 2 juli tot 17 augustus te bekijken in de publiekshal van het gemeentehuis te Schiermonnikoog, tijdens kantooruren (van 09.00 - 12.00 uur). De opening vindt plaats op 2 juli om 15.00 uur.
Het verhaal van de Ondina
De - op 21 februari 1909 te Amsterdam geboren - Willem Horsman, voer als kapitein voor La Corona (onderdeel van de Shell-groep) op de moderne tanker Ondina in de Indische Oceaan. De Ondina vervoerde brandstoffen van Abadan (Perzië) naar Australië. Het bezit van oliebronnen en het transport hiervan gedurende W.O. II was van cruciaal belang voor alle oorlogvoerende partijen. Op 5 november verliet de Ondina, onder begeleiding van de HMIS Bengal (een mijnenveger onder commando van Lt. Cdr. W.J. Wilson van de Koninklijke Britsch-Indische Marine) de haven van Fremantle. Op 11 november 1942 worden de Ondina en de Bengal aangevallen door twee Japanse kruisers. De Bengal draait en vaart recht op de vijand af, zodat de Ondina de kans krijgt te ontsnappen. Kapitein Horsman besluit echter de Bengal bij te staan. De Ondina wordt het eerst geraakt en verliest haar mast. Zij opent hierna het vuur op de Hokoku Maru en weet bij het Japanse oorlogsschip uiteindelijk de stuurboordtorpedobuis te raken waardoor een geladen torpedo explodeerde met meerdere explosies tot gevolg. De Aikoku Maru wreekte haar zusterschip en nam de Ondina onder vuur. Ook de Bengal werd geraakt en de mijnenveger was, nadat zij het Japanse schip meerdere malen had geraakt, door haar ammunitie heen geraakt. De Bengal ging ervan uit dat de Ondina verloren was gegaan en wist te ontvluchten. De Ondina voer echter nog rond, de bamnning probeerde nog een rookscherm te leggen om te ontkomen, maar het mocht niet meer baten. Om 12.50 stopte men de machines en hees twee witte lakens, ten teken dat ze zich over gaf. De Aikoku Maru bleef echter vuren en men begon slopen te strijken. Een voltreffer sloeg in op de brug, waarbij kapitein Willem Horsman sneuvelde. De Aikoku Maru opende vervolgens het vuur op de drie sloepen en de twee vlotten die in het water lagen, waarbij een bemanningslid omkwam en drie zwaar gewond raakten. Ervan overtuigt dat de Ondina zinkende was, pikte de Aikoku Maru vervolgens de overgebleven bemanningsleden van de Hokoku Maru op en voer weg, de overlevenden van de Ondina aan hun lot overlatende. Onder eerste officier Rehwinkel keerder een aantal van de bemanningsleden van de Ondina terug naar het schip. De machines waren nog intact, de brand kon geblust worden en de slagzij kon met ballast opgeheven worden. Hierna kwamen ook de overige bemanning weer aan boord en stoomde het schip terug naar Fremantle waar het voor de kust door een ziekenhuisschip opgevangen werd. De Ondina werd uiteindelijk in Australië gerepareerd en liep bij de bevrijding als eerste tanker de haven van Rotterdam in.
De Ondina kreeg de zeldzame onderscheiding Koninklijke Vermelding bij Dagorder (hoogste onderscheiding voor schepen). Kapitein Willem Horsman kreeg postuum de Nederlandse onderscheiding Ridder 4e klasse der Militaire Willems-Orde en werd door de Britse Koning onderscheiden (mentioned in a Despatch for distinuished service).
Reddingboot Willem Horsman
Verder gaat de tentoonstelling in op de reddingboot 'Willem Horsman'. Deze reddingboot is een geschenk van de Bataafse Petroleum Maatschappij (BPM) ter gelegenheid van de overdracht van de Shelltanker 'Vasum' en genoemd naar de gezagvoerder van het tankschip Ondina, die in 1942 sneuvelde tijdens de heldhaftige strijd tegen Japanse hulpkruisers.
De Willem Horsman is een motorstrandreddingboot van het type 'Eierland', het is
gebouwd van teakhout door de Gebrs. Taat te Katwijk aan Zee.
De Willem Horsman werd in 1956 op Schiermonnikoog gestationeerd. In 1986 werd de reddingboot in Egmond aan Zee ingezet, totdat zij in 1992 buiten dienst gesteld werd. In 1998 kwam de Willem Horsman terug naar Schiermonnikoog. Zij is in beheer van de Stichting Willem Horsman op Schiermonnikoog.
De 'Willem Horsman' is vanaf 9 juli t/m 20 agustus elke donderdag te bezichtigen op de Nieuwestreek tijdens de Open Markt.
De tentoonstelling is georganiseerd door de Stichting Quadrant en de Stichting Willem Horsman, in samenwerking met drs. W. Geluk.
- expositie
- locatie: gemeentehuis
